RENTGENSKA SNIMANJA

Radiografija je bezbolna i neinvazivna dijagnostička metoda koja se zasniva na primeni X zraka za snimanje različitih delova tela i organa.

Radiografija se obavlja kao jedan od osnovnih pregleda pri ispitivanju zglobno-koštanog sistema, tako da je treba uraditi kada postoji povreda nekog dela tela sa sumnjom na prelom kosti, iščašenje zgloba, istegnuće ligamenata, kada se primeti deformitet ili otok zgloba ili kosti, kod pojave bola u različitim delovima tela (rukama, nogama, grudima, stomaku, glavi). Ova metoda može brzo i jednostavno da pruži informacije o povredama kostiju, degenerativnim i zapaljenskim bolestima kostiju, tumorima i cistama koštano-zglobnog sistema, deformitetima (urođenim i stečenim tokom života).

Radiografija je deo dijagnostike plućnih bolesti – zapaljenja pluća, akutne i hronične opstruktivne bolesti pluća, pneumotoraksa tj. pucanja plućne maramice, izliva u grudnoj šupljini, tumora pluća i grudnog koša, tuberkuloze, profesionalnih bolesti itd. Zbog toga je treba uraditi kod osoba koje imaju gušenje i otežano disanje, uporni kašalj, bol u grudima, iskašljavanje krvavog ispljuvka i u drugim situacijama kada to zahteva lekar. Prilikom snimanja grudnog koša dobijaju se i informacije o stanju srca i drugih struktura u sredogruđu, koje se kasnije mogu dopuniti drugim metodama.

Radiografija se primenjuje i kod ispitivanja porekla bola u stomaku i kod povreda stomaka, gde može da ukaže na pucanje creva, zastoj u pasaži crevnog sadržaja, kamen u mokraćnim putevima, povredu nekog od organa stomaka itd.

Rendgenografskim pregledom gornjeg digestivnog trakta, koje podrazumeva snimanje jednjaka, želuca i dvanaestopalačnog creva rentgenskim zracima, daje uvid u anatomsko, odnosno strukturalno stanje ovih organa. Ovim pregledom najbolje se vizuelizuju različite vrste suženja na navedenim organima, koja mogu biti uzrokovana zapaljenjima, poremećajem funkcije organa, ali i malignim i benignim tumorima. Radiografskim snimanjem se dobijaju najprecizniji podaci o dužini i širini jednjaka kao i o tačnoj lokalizaciji suženja. Takođe, rendgenografski pregled je neophodan u proceni postojanja i veličine hijatus hernije jednjaka (želudačne kile) kao i oboljenja kao što su ahalazija ili difuzni spazam.

Kontrastno sredstvo koje se pije u toku izvođenja pregleda je najčešće barijumski, a može biti i na bazi jodnog kontrasta. Neophodno je da pre eventualnog snimanja naglasiti da li postoji alergijska reakcija na rengensko sredstvo. U toku pregleda lekar će vas zamoliti da stanete ispred rendgenske cevi, i nakon što se aparat podesi za snimanje u nivou ispred grudne kosti, bićete zamoljeni da popijete kontrastno sredstvo. Lekar prati put kontrastnog sredstva kroz digestivni trakt (rendgenskopija), i tokom tog pregleda može dobiti i uvid u funkciju organa koji se snima. Potom se u toku pregleda prave rendgenski snimci (rendgengrafija), koji će se naknadno dodatno analizirati i koje uz pravilan opis lekara možete dobiti.

Pregled nije neprijatan i pacijenti ga dobro podnose. Trajanje pregleda je oko 10 do 15 minuta. Rendgenski pregled jednjaka, želuca i dvanaestopalačnog creva uglavnom predstavlja osnovni ili početni korak u dijagnostici oboljenja gornjeg digestivnog trakta.

Pregled (PASAŽA) tankog creva se obavlja kod usporenog (opstipacija) ili ubrzanog pražnjenja, bola u ileocekalnoj regiji (mesto gde se završava tanko crevo, desno iznad prepone), kod sumnje na neinfektivne zapaljenske bolesti, (Kronova bolest) kod infektivnih bolesti creva i sumnje na tumore tankog creva.

Pregled obuhvata snimanje celog tankog creva. Pregled traje nekoliko sati, a zavisi od rada (peristaltike) creva pacijenta. Pregled nikada ne traje ispod 2 h. Pacijent mora da pije kontrastno sredstvo (barijum sulfat), a lekar prati njegov prolazak kroz jednjak, želudac i celo tanko crevo. Takođe se prati prolaz kontrasta iz tankog u debelo crevo.

Irigografija je dijagnostičko radiološka pretraga koja se koristi za ispitivanje oboljenja debelog creva. Pri ovoj pretrazi pacijentu se, radi boljeg prikaza struktura debelog creva rektalno daje kontrastno sredstvo (barijumsko ili jodno). Spada u neinvazivne i bezbolne pretrage, ali se kod pacijenata može javiti osećaj nelagodnosti i neprijatnosti.

Mamografija predstavlja zlatni standard u algoritmu pregleda dojki žena starijih od 35 godina. Podrazumeva rendgensko snimanje tkiva dojki u dve projekcije svake dojke, tako da radiolog opisuje četiri filma. Nalaz se neretko dopunjuje i ultrazvučnim pregledom. Postoje dve vrste mamografije, to su skrining (screening) i dijagnostička mamografija. Skrining mamografija je snimanje dojki zdravih žena u cilju detektovanja minimalnih tumora koji su klinički nepalpabilni, a dijagnostička mamografija predstavlja pregled žena koje dolaze sa simptomima vezanim za dojke ili palpabilnom promenom u dojci. Svetska zdravstvena organizacija (SZO) preporučuje skrining (screening) mamografisanje na dve godine, dok kod dijagnostičke mamografije radiolog određuje dalji ritam pregleda. Mamografija u prvom redu jeste metoda kojom se otkriva početak tumora dojki. Što pre otkrijemo karcinom dojki, utoliko su bolje šanse da se ova bolest pobedi. Između tridesete i četrdesete godine starosti trebalo bi uraditi prvu mamografiju radi prevencije u cilju ranog otkrivanja tumora.